Mungkala.com

ยาจีนจับซาไท่เป้า

มีชื่อตามภาษาจีนกลางว่า “สือซันไท่เป่า 十三太保”  แปลว่า ยาครรภ์รักษา 13   เป็นยาที่คนจีนในสมัยก่อนนิยมให้สตรีที่ตั้งครรภ์ในเดือนท้ายๆ ทาน และความเชื่อนี้ก็ตกทอดมาถึงคนไทยเชื้อสายจีนในทุกวันนี้   ยานี้มีการตั้งชื่อตามสรรพคุณนั่นคือ “ไท่เป่า-ครรภ์รักษา” และตัวยา 13 ชนิด “จับซา-สือซัน-สิบสาม” 

 

ตัวยา 13 ชนิด ได้แก่

酒当归 (จิ่ว)ตังกุย     黑芥穗 (เฮย)จิงเจ้สุ้ย   川芎ชวนซง   炒枳壳 (เฉ่า) จื่อเขอ   艾叶ไอเย่  炙黄芪 (จื้อ)หวงฉี  酒菟丝 (จิ่ว)ทู่ซือจื่อ   姜厚朴(เจียง)โห้โผ่                    羌活 เชียงหัว           去心川贝ชวนเป้ย(เอาแก่นในออก)     酒白芍(จิ่ว)ไป๋เสา   生甘草 (เซิง)กานเฉ่า   老生姜ขิงแก่สด 

 

สรรพคุณ  คุ้มครองครรภ์  ช่วยคลอด    

 

ข้อบ่งใช้   รักษาภาวะเลือดออกระหว่างตั้งครรภ์(ภาวะแท้งคุกคาม) ปวดเมื่อยเอว ปวดท้อง และภาวะคลอดยาก   และยังใช้แก้ไขภาวะทารกในครรภ์ไม่กลับหัวลง  รวมทั้งภาวะไม่สบายต่างๆ ในสตรีมีครรภ์ เช่น คลื่นไส้อาเจียน ภาวะเสลดคั่งค้าง  แน่นตรงกลางอก  หนักศีรษะตาลาย  ผิดสำแดงกลิ่นอาหารอย่างรุนแรง  เจ็บท้องเจ็บเอวอย่างรุนแรง  มีเลือดไหลออกจากช่องคลอดไม่หยุด  เป็นตำรับยาที่ใช้กับสตรีที่ตั้งครรภ์ 7 เดือนขึ้นไป

 

วิธีการรับประทาน   ต้มน้ำรับประทาน  ตามตำราดั้งเดิมนั้น  ในเดือนที่ 7 จะทาน 1 เทียบ  เดือนที่ 8 ทาน 2 เทียบ   เดือนที่ 9 ทาน 3 เทียบ   เดือนที่ 10  ทาน 3 เทียบ   และก่อนคลอดให้ทานอีก 1 เทียบ   แต่ทั้งนี้หากมารดาและทารกในครรภ์มีอาการผิดปกติต่างๆ อาจปรับวิธีการรับประทานได้ตามคำสั่งของแพทย์

 

การปรับเพิ่มและลดยา

         กรณีมีภาวะร่างกายอ่อนแอ  อาจพิจารณาเพิ่มเหรินเซินหรือต่างเซินในปริมาณพอเหมาะ

         กรณีมีอาการคลื่นไส้อาเจียนรุนแรง  ให้ลดกานเฉ่า 

         เป้ยหมู่ที่เอาแก่นในออก  มีสรรพคุณรักษาภาวะปัสสาวะคั่งค้างในสตรีมีครรภ์ที่ดีมาก

 

บทบาทของยาแต่ละตัวในตำรับ

ตัวยาในตำรับนี้แต่ละตัวจะใช้ในปริมาณต่ำ   เป็นตำรับที่เรียกว่า “ตำรับอ่อน”  หมายถึงเป็นตำรับยาที่ใช้ในปริมาณแต่น้อย  แต่ก็มีการจัดองค์ประกอบของยาอย่างรัดกุม  ยาแต่ละตัวสามารถออกฤทธิ์และแสดงบทบาทของตนได้     ทำให้สามารถรักษาโรคในแผนกสูตินรีเวชได้หลายโรคจากสรรพคุณของตัวยาที่เป็นองค์ประกอบในตำรับ ได้แก่  

          ชวนซง  ตังกุย  ไป๋เสา มีสรรพคุณบำรุงเลือดและช่วยการไหลเวียนของเลือด

          หวงฉี  มีสรรพคุณบำรุงชี่และค้ำจุนทารก

          เชียงหัว จิงเจ้ มีสรรพคุณพาหยวนชี่ขึ้น  และยังมีสรรพคุณรักษาอาการเป็นหวัดตัวร้อน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยเนื้อตัว

          ไอเย่  มีสรรพคุณอบอุ่นทารก  ขับหนาว ระงับปวด ทำให้ครรภ์สงบ

          ชวนเป้ยหมู่  มีสรรพคุณทำให้ชี่ของปอดไหลได้คล่อง  สลายเสลด

          ทู่ซือจื่อ มีสรรพคุณบำรุงสารจิง  ค้ำจุนทารก

          โห้โผ่  จื่อเขอ  มีสรรพคุณผายปอดทำให้ชี่ไหลเวียนได้คล่องแก้อาการตึงแน่นเจ็บท้องอาหารไม่ย่อย

          เซิงเจียง มีสรรพคุณแก้ปวดท้องจากความเย็น  คลื่นไส้อาเจียน ท้องเสีย

          กานเฉ่า  ทำให้ท้องสงบแก้ปวดเกร็ง  คลายการหดเกร็งของมดลูก  และผสานยาต่างๆ 

 

การวิจัย    การศึกษาวิจัยพบว่าสตรีในระยะก่อนคลอดจะมีภาวการณ์ไหลเวียนของเลือดช้าลง   สาเหตุที่สำคัญเกิดจากความสามารถของเซลล์เม็ดเลือดแดงในการปรับเปลี่ยนรูปร่างลดลงและมีแนวโน้มในการจับตัวกันสูงขึ้น   ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ว่าว่าสตรีในระยะก่อนคลอดจะมักจะมีภาวะเลือดคั่งดำรงอยู่   และเป็นสาเหตุประการหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะเลือดคั่งหลังคลอดบุตรเช่นกัน   ดังนั้นการให้ยาที่มีสรรพคุณกระตุ้นเลือดสลายเลือดคั่ง ขับเคลื่อนชี่และบำรุงชี่อย่างเหมาะสมจึงมีความสอดคล้องกับสภาวะทางสรีรวิทยาของมารดาในระยะนี้      นอกจากนั้นจากสรรพคุณโดยรวมของตำรับยาที่ทำให้ชี่และเลือดไหลเวียนได้คล่องและทำหน้าที่ดีขึ้นจึงมีประโยชน์ในระยะก่อนคลอด   เป็นการทั้งป้องกันและรักษาภาวะคลอดยาก  

 

การใช้ในทางคลินิก

1)      ภาวะทารกในครรภ์ไม่กลับหัวลง   สาเหตุทางศาสตร์แพทย์จีนเห็นว่าเกิดจากชี่และเลือดอ่อนแอ  ไม่มีพลังในการทำให้ทารกพลิกกลับศีรษะลงมา   ดังนั้นจึงต้องทำการบำรุงชี่ บำรุงเลือดและผลักดันการเคลื่อนไหวของชี่และเลือดเพื่อทำให้เส้นลมปราณไหวเวียนได้คล่อง  เสริมให้ทารกในครรภ์เคลื่อนไหวสามารถกลับหัวลงได้ตามธรรมชาติ

2)      ภาวะแท้งคุกคาม ในศาสตร์แพทย์จีนเห็นว่าเกิดจากสาเหตุสองประการได้แก่

ก.      ชี่และเลือดพร่อง  เส้นชงและเริ่นไม่เข้มแข็ง

ข.      มารดาเคลื่อนไหวน้อยขณะตั้งครรภ์  ทำให้ชี่และเลือดไหลเวียนไม่คล่อง  เส้นเลือดที่ไปเลี้ยงทารกติดขัด   ทำให้ทารกขาดเลือดและสารหล่อเลี้ยง   

 

ยาตำรับนี้จะมีสรรพคุณบำรุงชี่บำรุงเลือด  ปรับปรุงการไหลเวียนของชี่ ทำให้ครรภ์สงบ  เป็นยาที่มีฤทธิ์บำรุงแต่ก็ไม่ทำให้ติดขัด  ทำให้ไหลเวียนคล่องแต่ก็ไม่มากเกินไปเสริมด้วยยาที่มีสรรพคุณคุ้มครองครรภ์    ในศาสตร์แพทย์จีนเห็นว่าเลือดเป็นใจกลางของสรีรวิทยาเพศหญิง      เมื่อการไหลเวียนดีก็จะทำให้เลือดอยู่ในสภาวะสมดุล ครรภ์สงบ  คลอดง่าย   เดิมยาตำรับยาจับซ่าไท่เป้าเป็นยาที่จัดขึ้นเพื่อรักษาภาวะคลอดยากเป็นการเฉพาะ เป็นยาที่เหมาะกับสำหรับสตรีมีครรภ์ที่ไม่ค่อยเคลื่อนไหว รวมทั้งพนักงานในออฟฟิศที่เคลื่อนไหวน้อย   และยังใช้รักษาภาวะทารกในครรภ์ไม่กลับหัวลง  ภาวะไม่มีแรงแบ่งทำให้คลอดยาก  

    

กล่าวโดยสรุปแล้ว  ยาตำรับนี้มีการจัดตำรับอย่างรัดกุม  ยาแต่ละตัวสามารถแสดงบทบาทของตน   มีสรรพคุณคุ้มครองทั้งมารดาและทารก   เมื่อมารดาแข็งแรง ทารกก็แข็งแรงตามไปด้วย   ปัจจุบันนี้กำลังมีการวิจัยค้นคว้าต่อยาตำรับนี้เป็นการเฉพาะ   เพื่อประโยชน์ต่อการรักษาและการใช้ทางคลินิกสำหรับโรคของแผนกสูตินรีเวชต่อไป

 

ข้อควรระมัดระวังในการใช้

1)      ไม่ควรใช้ในผู้ที่มีภาวะยินพร่องและร่ายกายมีภาวะร้อนชื้น

2)      เป็นยาที่มีข้อบ่งใช้ดังข้างต้น    ไม่ควรซื้อยารับประทานเอง  ก่อนใช้ควรปรึกษาแพทย์จีนก่อนทุกครั้ง